کولوسئوم به عنوان نمادی از روم باستان شناخته می شود. این بنای تاریخی مهمترین اثر برجای مانده از دوران امپراتوری روم است که نه تنها یک تماشاخانه، بلکه نمادی از فرهنگ، تمدن، قدرت و حتی عادات و سلایق رومیان است. در ادامه با بگردم همراه باشید تا نگاهی داشته باشیم به کولوسئوم، قتلگاه انسانها و حیوانات.

ساخت کولوسئوم

وسپاسین، امپراتور روم، زمانی به قدرت رسید که روم بیش از هر زمان دیگری درگیر نارضایتی ها بود. در واقع این نارضایتی ها از زمان امپراتور نرون و ولخرجی ها و ستم های او آغاز شده بود. رومیان می توانستند مردم هر کدام از نواحی امپراتوری را در صورت شوروش با شمشیر ساکت کنند اما در مورد شهر رم چنین نبود. فکری که به ذهن وسپاسین رسید ساخت بزرگترین تماشاخانه تاریخ بود. در واقع پیش از کولوسئوم نیز تماشاخانه های بسیاری در امپراتوری روم وجود داشتند اما کولوسئوم باید از هر جهت بزرگتر و باشکوه تر و در شان پایتخت امپراتوری میبود. در همان ابتدا مشخص شد که ساخت چنین بنایی چه هزینه سرسام آوری خواهد داشت. در آن زمان خزانه امپراتوری روم به دلیل مشکلاتی که نرون ایجاد کرده بود بسیار شکننده و ضعیف بود و از طرفی هر ساله باید پول هنگفتی برای جنگ با همسایه قدرتمند شرقی یعنی شاهنشاهی ایران هزینه می شد که باعث شده بود عملا بودجه ای برای ساخت چنین بنایی وجود نداشته باشد. اما یک خوش شانسی بزرگ در انتظار وسپاسین بود.

در سال 70 میلادی اورشلیم جزئی از قلمرو امپراتوری روم بود. اما مردم اورشلیم اغلب یهودی بودند و رومیان را کافران بت پرست می دانستند. رومیان نیز با بی رحمی تمام بر اورشلیم حکمرانی می کردند. در این زمان یهودیان بر علیه امپراتوری شوریدند که دقیقا همان چیزی بود که وسپاسین به آن نیاز داشت. وسپاسین به پسر خود تیتوس که فرماندهی سپاهیان رومی در اورشلیم را بر عهده داشت دستور داد با قدرت تمام یهودیان را سرکوب کند. تیتوس نیز در سرکوبی بی رحمانه کشتاری وسیع از یهودیان به راه انداخت و معبد سلیمان را نیز ویران کرد. تیتوس گنجینه های بیشمار معابد یهودی را غارت کرد و آنها را رم فرستاد. در کنار گنجینه ها، 30.000 یهودی از زن و مرد به اسارت به رم برده شدند. وسپاسین دستور داد این بردگان فروخته شوند. بنابراین با فروش بردگان و همینطور طلای فراوانی که از معابد یهودی بدست آمده بود پول لازم برای ساخت کولوسئوم تامین شد.

کار ساخت کولوسئوم با یک مشکل دیگر روبرو شد، هیچ جای مناسبی برای ساخت آن در رم وجود نداشت. در واقع شهر رم که در آن زمان در حدود یک میلیون نفر جمعیت داشت به شدت متراکم بود و به سختی می شد جایی برای یک بنای بزرگ جدید یافت. تنها یک دریاچه در میان شهر وجود داشت که به نظر جای مناسبی بود. وسپاسین دستور خشک کردن دریاچه را داد و مهندسان رومی نیز با سرازیر کردن آب دریاچه به رود تیبر دریاچه را خشک کردند. حال که زمین مناسب پیدا شده بود نیاز به یک طرح مهندسی برای ساخت بنا بود. در واقع تا آن زمان بنایی به این ارتفاع و بزرگی در سراسر روم ساخته نشده بود و از این رو باید از بهترین طرح موجود استفاده می شد یعنی طاق های بیشمار. در واقع طاق بهترین گزینه برای تحمل وزن بسیار زیاد بنا بود و از این رو دیوار اصلی کولوسئوم با سه لایه طاق و یک لایه صاف ساخته شد. هر کدام از لایه های طاقی دارای 80 طاق بودند که در واقع به 240 طاق می رسیدند و سپس بر روی آنها نیز یک دیوار صاف وجود داشت.

استفاده از طاق نه تنها باعث شد وزن بنا به خوبی پخش شده و کنترل شود بلکه نمایی بسیار زیبا و افسانه ای نیز به کولوسئوم داد. در میان هر کدام از این طاق ها یک مجسمه از خدایان و یا امپراتوران روم وجود داشته که گفته می شد از طلا ساخته شده بودند اما در طول زمان این مجسمه ها از بین رفته اند و حالا طاق ها خالی هستند. پس از ساخت دیوار اصلی، شش لایه دیوار طاقی دیگر نیز در داخل بنا ساخته شد که هر دیوار کوتاه و کوتاه تر می شد و در واقع سکوی تماشاگران را به وجود آورده بود. استفاده از دیوار های طاقی نه تنها باعث زیبایی و پخش وزن شده بود بلکه باعث شده بود کار ساخت بنا سرعت بسیاری بگیرد. این موضوع از آنجا نشات می گرفت که ساخت طاق ساده و سریع بود و از این رو چند کارگر غیر ماهر نیز می توانستند به راحتی یک طاق بسازند.

کولوسئوم در زمان خود پیشرفته ترین بنا بود. به گونه ای که در ساخت آن از مواد و مصالحی استفاده شده بود که پیش از آن سابقه نداشت. از جمله در این بنا از بتن استفاده کردند. بخش میانی ایتالیا آتشفشانی بوده و می توان در آن به راحتی خاکستر های انباشته آتشفشانی پیدا کرد. رومیان این خاکستر ها را با آب و آهک مخلوط کردند و اولین نمونه از بتن را ساختند. استفاده از بتن باعث شده بود بتوان با انعطاف پذیری بالا و همچنین سهولت کار، بنا هایی مستحکم را در کمترین زمان ممکن ساخت. رومیان همچنین از آجر استفاده کردند. آجر سبک و مستحکم بود و از این رو می شد به راحتی از آن برای ساخت بنا های بسیار بزرگ استفاده کرد بدون اینکه وزن آن بسیار زیاد شود.

کولوسئوم دارای جایگاه های متفاوتی برای افراد متفاوت بود. در سکوی اول جایگاه ویژه ای برای امپراتور و خانواده سلطنتی در نظر گرفته شده بود. پس از آن جایگاهی برای سناتور ها وجود داشت. در پشت سناتور ها جایگاه اشراف و ثروتمندان شهر بود. سپس نوبت به سکو های مردم عادی می رسید که بخش بزرگی از جایگاه ها را به خود اختصاص دادند. در آخرین طبقه نیز جایگاهی برای بردگان و اقشار پایین جامعه وجود داشت. هر جایگاه ورودی خاص خود را داشت. ورودی امپراتوری مجلل ترین آنها بود. هر ورودی و همچنین راهرو هایی که افراد را به جایگاه می رساندند پر بود از نقش و نگار بازی ها ولی راهرو هایی که بردگان را به جایگاه می رساند نقش و نگار خاصی نداشت. در بالای جایگاه تماشاچیان پرده های بسیار بزرگی به نام ولاریوم وجود داشت که با سایه خود باعث ایجاد سایه خنک بر سر تماشاچیان می شد تا در روز های گرم تابستان آنها را از حرارت آفتاب و در روز های زمستان از باران حفظ کند. کولوسئوم می توانست تا 50 هزار نفر را در خود به صورت فشرده جای دهد اما اگر بازی و نمایش خیلی مهم و حساس بود این تعداد به 80 هزار نفر نیز می رسید.

آرنا

آرنا که امروزه معمولا آن را در نام ورزشگاه ها مشاهده می کنیم در واقع به شن های کف کولوسئوم اطلاق می شد. رفته رفته آرنا به معنی میدان مسابقه را پیدا کرد و امروزه نیز به همین نام شناخته می شود. در زیر آرنای کولوسئوم یک شبکه وسیع از اتاق هایی بود که برای آماده سازی نبرد ها مورد استفاده قرار می گرفت. گلادیاتور ها پس از آماده شدن در این اتاق ها از ورودی های دیگری به آرنا میرفتند اما بعد ها و برای افزایش هیجان نمایش، آسانسور هایی در آرنا تعبیه شده بود به گونه ای که گلادیاتور ها به یکباره در میان آرنا ظاهر می شدند که باعث هیجان بیشتر می شد. در حال حاضر بخش عمده ای از کف کولوسئوم از بین رفته است و اتاق ها و راهرو های زیر آن مشخص شده است.

مسابقات کولوسئوم

کولوسئوم جایی بود برای لذت بردن و تفریح با هر برنامه ای که ممکن باشد. شاید امروزه این موضوع غیر منطقی و بی رحمانه به نظر برسد اما در دوران امپراتوری روم هیچ چیزی به اندازه دیدن کشت و کشتار، تماشاچیان را به وجد نمی آورد. همین موضوع باعث شده بود کولوسئوم در واقع به یک کشتارگاه خونین بدل شود که مانند آن دیده نشده بود. بازی ها و نمایش های کولوسئوم بسیار متنوع بودند اما مهمترین آنها نمایش های گلادیاتوری، بازسازی نبرد ها و اعدام ها بودند.

مسابقات گلادیاتوری

تصور عمومی بر این است که مسابقات گلادیاتوری با ساخت کولوسئوم رایج شدند اما چنین نیست و از حداقل دو قرن پیش از ساخت کولوسئوم و در دوران جمهوری روم نیز مسابقات گلادیاتوری در جریان بودند. گلادیاتور ها نام خود را از گلادیاس که به شمشیر های رومی اطلاق می شد می گرفتند. گلادیاتور ها برده هایی بودند که به دلایل مختلف به بردگی گرفته می شدند ولی اغلب آنها اسرای جنگی، راهزنان، شکارچیان و امثال آنها بودند. مسابقات گلادیاتوری به صورت عادی برگزار می شد اما ممکن بود به دلیل خاصی (مثلا پیروزی در یک نبرد بزرگ) نیز به طور ویژه برگزار شود. هر برده با توجه به اندام و کارایی خود به یک نوع خاص از گلادیاتور تبدیل می شد که به قرار زیر هستند.

مورمیلو ها: این گلادیاتور ها از تنومند ترین بردگان انتخاب می شدند. مورمیلو ها سپری بسیار بزرگ در دست می گرفتند و یک پا و یک دست نیز با زره پوشیده می شد. کلاهخودی بسیار بزرگ که در مقابل صورت شیار هایی برای تنفس داشت و حتی تا شانه ها را نیز می پوشاند و همچنین شمشیر گلادیاس، مجموعه ابزار آنها را تشکیل می داد. مردم رم عاشق میر میلو ها بودند چرا که به دلیل تنومندی آنها، کشتن هرکدام از این افراد بسیار سخت بود و از این رو تماشای کشته شدن یک مورمیلو در میدان از جمله لذت بخش ترین نمایش ها در کولوسئوم محسوب می شد که شمار زیادی برای دیدن آن لحظه شماری می کردند. مورمیلو ها همچنین با حیوانات درنده نیز درگیر می شدند که بسیار مهیج محسوب می شد.

تراکس: این گلادیاتور ها از بردگان با اندام کوچکتر از مومیلو ها انتخاب می شدند. تراکس ها گلادیاتور هایی برای نبرد های سریع بودند. آنها از یک سپر مربعی کوچک و همچنین یک شمشیر خمیده به نام سیکا استفاده می کردند. تراکس ها کلاهخود های خوبی می پوشیدند که هر چند به اندازه کلاهخود مورمیلو ها بزرگ نبود اما می توانست حفاظت خوبی داشته باشد.

اوپلوماکوس: این گلادیاتور ها اندامی در سطح تراکس ها داشتند اما به جای سپر مربعی از سپری دایره ای استفاده می کردند. از طرفی آنها معمولا به جای شمشیر از زوبین استفاده می کردند و از این رو برد بالاتری داشتند. اوپلوماکوس های حرفه ای می توانستند با پرتاب به موقع و به جای یک زوبین حتی یک مورمیلو را بکشند. یک دست و دو پای آنها زره داشت.

رتیاریوس: این گلادیاتور ها فاقد سپر بودند و به جای سپر در دست چپ خود از یک تور استفاده می کردند. با استفاده از این تور می توانستند سلاح دشمن را از دست او بربایند و یا حداقل حواس او را پرت کنند. در دست راست آنها نیز یک نیزه سه شاخه بود که به دلیل بلند بودن می شد از آن برای ضربه زدن به دشمن بدون نزدیک شدن زیاد به او استفاده کرد. یک خنجر نیز برای مواقعی که زیاد به دشمن نزدیک می شدند وجود داشت. رتیاریوس همچنین زرهی بر بازوی چپ خود داشتند.

سکوتور: سکوتور ها را می توان نسخه کوچکتر یک مورمیلو دانست. سکوتور ها اندام کوچکتری نسبت به مورمیلو ها داشتند و سپر آنها نیز با اینکه با مورمیلو ها هم شکل بود اما کوچکتر بود و لبه های آن نیز خمیدگی بیشتری داشت تا به این صورت سخت تر در تور رتیاریوس ها گرفتار شود. سکوتور ها نیز همانند مور میلو ها کلاهخود بزرگی به سر می گذاشتند که تا شانه ها را دربر می گرفت. سکوتور ها معمولا ساق بند نیز داشتند.

سیسور: سیسور که به معنی قیچی است به گلادیاتور هایی اطلاق می شد که در هر دو دست خود ابزار تهاجمی داشتند. این گلادیاتور ها در یک دست خود شمشیر گلادیاس داشتند و در دست دیگر خود یک نوع خاص از ابزار جنگی که باید دست را در آن فرو می کردند و به این صورت از آن استفاده می شد. سیسور ها معمولا بالاپوشی فلزی داشتند و یک شانه آنها نیز با زره محافظت می شد. آنها همچنین کلاهخود های کارآمدی بر سر می گذاشتند.

نبرد های گلادیاتوری کولوسئوم به صورت های مختلفی برگزار می شد. معمول ترین روش این بود که تعداد زیادی گلادیاتور وارد میدان می شدند و باید نهایتا یک نفر زنده می مامند. چنانچه گلادیاتوری در چندین نبرد گلادیاتوری پیروز می شد به قهرمانی بزرگ بدل می گشت. برای هیجان و سرگرمی بیشتر، گلادیاتور های پیروز از چندین نبرد را به صورت دو نفره به مصاف همدیگر می فرستاندند که مسابقات فینال و بسیار مهم کولوسئوم را تشکیل می داد. برخی از گلادیاتور ها که در نبرد های بسیاری زنده می ماندند و می توانستند تا مدتها مردم را سرگرم کنند لایق دریاف شمشیر چوبی می شدند. شمشیر چوبی نشانی از آزادی آن گلادیاتور بود.

گفته شده حتی امپراتور کمودوس، نیز در قامت یک گلادیاتور ظاهر شده و به جنگ با گلادیاتور های دیگر می پرداخته است. این موضوع سبب ناخوشنودی بسیار زیاد مردم از او شد چراکه در جامعه رومی، گلادیاتور ها پایین ترین سطح اجتماع بودند و همانند کردن امپراتور با آنها عملی بس ناخوشایند طلقی می شده است.

اعدام ها

کولوسئوم در دوران اوج خود به محلی برای اعدام تبدیل شده بود و از جمله مهمترین نمایش های آن محسوب می شد. در آن زمان رومیان به روش به صلیب کشیدن اعدام می کردند اما روش های هیجان انگیز تری نیز وجود داشت. دوران اوج کولوسئوم با دوران سر بر آوردن مسیحیت همراه بود. مسیحیت در امپراتوری ممنوع بود و مسیحیان از جمله اصلی ترین اعدامیان محسوب می شدند. در برخی روز ها صلیب هایی را دور تا دور میدان قرار میدادند به گونه ای که بازو های هر صلیب به همدیگر متصل بود. سپس اعدامی ها را بر روی آنها قرار می دادند تا جان دهند ولی اعدام با صلیب کند بود و هیجان زیادی نداشت. از این رو تعدادی از زندانیان را نیز در وسط میدان قرار می دادند و حیوانات درنده همچون شیر و ببر را به میانه میدان رها می کردند و نتیجه هم مشخص بود.

اعدام های کولوسئوم معمولا شامل حال یهودیان و مسیحیان بود ولی شمار زیادی از بردگان و اسرای جنگی نیز در این میدان اعدام می شدند. حتی وقتی اعدامی کم بود از بردگان بی گناه تعدادی را در میدان سلاخی می کردند تا مردم لذت ببرند. گفته شده برخی روز ها صد ها نفر در آرنا اعدام می شدند که باعث می شد آرنا غرق خون شود. در زمان امپراتوری کنستانتین یکم که مسیحیت را پذیرفت و آن را دین رسمی اعلام کرد، کشتار مسیحیان در آرنا متوقف شد.

شبیه سازی نبرد ها

از جمله مهمترین نمایش های کولوسئوم شبیه سازی نبرد ها بود. مردم معمولی که میدان جنگ را ندیده بودند علاقه بسیاری به دیدن صحنه های جنگی داشتند و از این رو آن نبرد هایی که امپراتوری روم در آنها به پیروزی رسیده بود در کولوسئوم بازسازی می شدند. مهمترین نبرد های بازسازی شده، نبرد های پونی (نبرد با کارتاژ) بود. در این نبرد ها دو گروه تشکیل می شدند که یکی نقش سربازان رومی و دیگری نقش سربازان دشمن را بازی می کردند (هر دو طرف برده بودند). در نبرد های اینچنینی فیل، ارابه و اسب نیز می آوردند. مهمترین نبرد که طرفداران زیادی نیز داشت، بازسازی نبرد زاما، آخرین نبرد سری دوم نبرد های پونی، بود. در این نبرد معمولا از فیل نیز استفاده می شد که هیجان واقعی نبرد را به تصویر بکشد.

گفته می شود در کولوسئوم نبرد های دریایی نیز انجام می شده است. به دلیل سختی بسیار زیاد، اینگونه نبرد ها همواره در حاله ای از شک و گمانه زنی قرار داشتند به گونه ای که بسیاری از پژوهشگران و تاریخدانان انجام چنین نبرد هایی را ناممکن می دانستند اما زمانی که آبراهه های بیشتری در زیر کولوسئوم کشف شد این موضوع قوت گرفت و سپس مشخص شد که نبرد های دریایی واقعا انجام می شده است. برای نبرد های دریایی ابتدا آرنا را پر از آب می کردند و سپس کشتی های کوچک را در آنها به حرکت در می آوردند و نبرد های دریایی را شبیه سازی می کردند.

جنگ حیوانات

به جان هم انداختن حیوانات از مهمترین نمایش های کولوسئوم محسوب می شد. در این نبرد ها حیوانات وحشی را گرسنه نگهداشته و سپس آنها را وارد میدان می کردند. در نمایشی دیگر گلادیاتور ها را با حیوانات درنده روبرو می کردند که کشتاری بی رحمانه آغاز می شد. گفته شده است در یک روز بیش از 4000 حیوان و صد ها برده در کولوسئوم کشته شدند. این کشتار های وسیع باعث شد نسل برخی از حیوانات همچون فیل های شمال آفریقا و شیر های بالکان منقرض شود.   

پایان نمایش های کولوسئوم

در دوران امپراتوری روم، امپراتورانی بودند که سعی در پایان دادن نمایش های کولوسئوم کردند. از جمله آنها امپراتور مارکوس اورلیوس بود که نمایش های کولوسئوم و گلادیاتوری را در سراسر امپراتوری ممنوع کرد اما پس از اینکه پسرش کومودوس به امپراتوری رسید دوباره این نمایش ها برقرار شد.

در قرن چهارم میلادی و پس از پذیرش مسیحیت، برخی از نمایش های کولوسئوم همچون اعدام یهودیان و مسیحیان متوقف شد اما همچنان دیگر نبرد ها و کشتار ها در مقایسی وسیع انجام می شد. در اواخر اما اشتیاق به تماشای کشتار مردم و حیوانات کاهش پیدا کرده بود و از این رو در کولوسئوم مسابقات ارابه رانی نیز انجام می شد تا هم مردم سرگرم شوند و هم کشتار ها کاهش پیدا کند. نهایتا زمانی که شهر رم توسط واندل ها تصرف شد این نمایش ها پایان یافتند.

نکات مهم در بازدید از کولوسئوم

  • بلیط کولوسئوم 16 یورو است اما اگر یک تور کامل به همراه رفتن به بخش های زیرین آرنا را نیز بخواهید باید 22 یورو پرداخت کنید.
  • گشت و گذار در تمام بخش های کولوسئوم مستلزم بالا رفتن از تعداد زیاد پله است. آسانسور نیز وجود ندارد.
  • کولوسئوم در مرکز تاریخی شهر رم قرار گرفته است و دسترسی به آن بسیار ساده است. ایستگاه متروی Colosseo دقیقا در کنار کولوسئوم است.
  • کولوسئوم درست در کنار فروم رومی، سیرکوس ماکسیموس، تپه های پالاتین، طاق تیتوس و طاق کنستانتین قرار دارد و می توانید در یک روز از همه آنها بازدید کنید اما توصیه می کنیم یک روز کامل را برای گشت و گذار در کولوسئوم صرف کنید تا با تمام بخش های آن آشنا شوید.

ایتالیا / رم /

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

برسی امکانات

دسته بندی ها

تاریخی

عمارت

" "

<" ">

. . .
<" ">

نسخه آزمایشی