کاخ سعد آباد که با نام مجموعه سلطنتی سعد آباد و پس از انقلاب با نام کاخ موزه سعد آباد شناخته می شود، بزرگترین مجموعه کاخ های ایران محسوب می شود که در شمال تهران قرار دارد. کاخ سعد آباد در واقع شامل چندین کاخ، ساختمان اداری، موزه و باغات زیبا و سرسبز است. این کاخ در دوران قاجار بنا نهاده شد و در دوران پهلوی نیز به عنوان کاخ سلطنتی و محل اقامت شاهان این دو سلسله مورد استفاده بوده است. بخش عمده بنا های کاخ سعد آباد در دوران قاجار و رضا شاه پهلوی ساخته شدند و در ساخت آنها از هنر معماری ایرانی استفاده شده است. در ادامه با بگردم همراه باشید تا با سفری به شمال تهران و منطقه خوش آب و هوای کوهپایه های البرز بیشتر با کاخ سعد آباد آشنا شویم.

آشنایی با کاخ سعد آباد

مجموعه کاخ های سعد آباد از دیرباز به عنوان محلی برای زندگی سلاطین قاجار مورد استفاده بوده است. در واقع با اینکه کاخ گلستان در مرکز تهران مرکز اصلی اقامت و زندگی قاجار ها بود ولی آنها از همان قرن نوزدهم اقامتگاهی در منطقه خوش آب و هوای شمال تهران ساختند تا تفرجگاهی برای ایشان باشد. عبور رودخانه دربند از نزدیکی کاخ سعد آباد سبب شد از ابتدا باغاتی در اطراف کاخ ساخته شود و اینگونه یکی از بزرگترین باغ های تهران آن روزگار و بزرگترین باغ در تهران کنونی پدید آید. مساحت باغ های اطراف کاخ به 180 هکتار می رسد که در آنها انواع مختلفی از درختان کاشته شده است. پس از پایان حکومت قاجار ها، رضا شاه پهلوی کاخ سعد آباد را مرمت کرد و بنا های دیگری در آن ساخت. در واقع بخش عمده بنا های کنونی کاخ از آثار دوره رضا شاه پهلوی است. رضا شاه سپس این کاخ را به عنوان محل اصلی زندگی و اقامت خود برگزید و اینچنین کاخ سعد آباد به عنوان مرکز حکومت شناخته شد.

در دوره محمدرضا شاه پهلوی کاخ سعد آباد شاهد تغییرات اندکی بود. از جمله تغییرات آن در باغ ها رخ داد و به واسطه افزایش جمعیت تهران و نیاز مردم به آب آشامیدنی، بخش عمده آب رودخانه دربند برای مصرف مردم مورد استفاده قرار گرفت و از این رو رشته قنات هایی برای آبیاری باغ های کاخ احداث شد تا باغ ها همچنان زنده و سرسبز بمانند. محمدرضا شاه نیز همچون رضا شاه ابتدا کاخ سعد آباد زندگی می کرد ولی پس از مدتی که کاخ نیاوران تکمیل شد به این کاخ نقل مکان نمود. با این حال کاخ سعد آباد همچنان جایگاه خود را به عنوان یک کاخ مهم حفظ کرد و برخی اوقات محمدرضا شاه از مهمانان خود در این کاخ پذیرایی می کرد و برخی مراسمات نیز در آن برگزار می گردید.

پس از پایان سلسله پهلوی و روی کار آمدن جمهوری اسلامی، تقریبا تمامی کاخ های سلطنتی به موزه تبدیل شدند که کاخ سعد آباد نیز از جمله آنهاست. این کاخ در سال 1357 و بنا به دستور رهبر انقلاب به تملک بنیاد مستضعفین در آمد و تاکنون نیز در تملک همین بنیاد قرار دارد و از بخش هایی از آن به عنوان موزه و بخش هایی برای مصارف دیگر استفاده می شود. همچنین بخش هایی از کاخ سعد آباد که تحت مدیریت نهاد ریاست جمهوری قرار دارد به منظور تشریفات و پذیرایی از سران کشور های خارجی مورد استفاده قرار می گیرد.

بخش های کاخ سعد آباد

همانطور که گفتیم کاخ سعد آباد از چندین کاخ و بنا های مختلف تشکیل شده است. این بنا ها در دوران حکومت پادشاهی به خانواده سلطنتی اختصاص داشت و هر کاخ متعلق به فردی از خانواده سلطنتی بود و کاخ های مهم آن نیز  محلی برای برگزاری مراسمات و تشریفات بود. در دوران پس از انقلاب و تبدیل کاخ به موزه هر کدام از بنا ها یا به خودی خود موزه شدند یا از آنها به عنوان محلی برای نمایش آثار تاریخی و هنری استفاده شد. در ادامه هر یک از بنا های کاخ سعد آباد را بررسی می کنیم.

کاخ سبز

کاخ سبز که با نام کاخ شهوند نیز شناخته می شود یکی از مهمترین بنا های کاخ سعد آباد است. این کاخ در ابتدا جزئی از مجموعه نبود ولی زمین آن در دوران وزارت جنگ رضا شاه از شخصی به نام علیقلی خان خریداری شد و این کاخ در آن ساخته شد. بنای کاخ از سال 1301 یعنی در دوران وزارت جنگ رضا شاه آغاز شد و در سال 1307 یعنی سه سال بعد از به تخت نشستن وی به اتمام رسید. در ساخت این کاخ از سبک معماری ایرانی و تلفیق آن با معماری اروپایی همچون معماری باروک استفاده شده است و از این رو المان هایی از هر دو معماری را در آن مشاهده می کنیم. کاخ سبز بنایی دو طبقه است که شامل یک زیرزمین و یک طبقه همکف می شود. برای ساخت کاخ از سنگ های مختلفی از جمله سنگ مرمر خراسانی استفاده شده است و برای کنار هم نگاهداشتن سنگ ها نیز از ملات سربی استفاده گردیده تا بنا در مقابل انقباض و انبساط ناشی از گرما و سرما مقاومت خوبی داشته باشد.

با ورود به کاخ سبز با حجم عظیمی از گچبری و آینه کاری های مسحور کننده روبرو می شوید. یکی از بهترین نقاطی که می توانید هنر آینه کاری ایرانی را در آن مشاهده کنید تالار آینه کاخ است. این تالار از پایین تا سقف از آینه پوشیده شده است و از این رو جلوه ای خارق العاده دارد. در این بخش از کاخ چنانچه نگاهی به بالا بیندازید می توانید ببینید چگونه استادان آینه کاری توانسته است با قطعات کوچک آینه نما های بسیار زیبایی خلق کنند به طوری که دیدن آنها مسحور کننده است. در تالار آینه کاخ سبز همچنین مقرنس کاری های کوچک و زیبایی وجود دارد که آنها نیز با آینه کاری جلوه ای خارق العاده پیدا کرده اند. این تالار بخش های مختلفی دارد که برخی به عنوان محلی شخصی برای شاه و برخی برای دیدار ها در نظر گرفته شده بود. این تالار همچنین محل قرارگیری قالی 70 متری بسیار زیبایی است که به سبک خراسانی بافته شده است.

یکی دیگر از اتاق های کاخ سبز، دفتر رضا شاه است. دیوار های این اتاق به زیبایی هر چه تمامتر و توسط استاد حسین بهزاد نقاشی شده اند که می توان نقوش زیبای ایرانی را مشاهده کرد که به صورت تذهیب بر دیوار ها جای گرفته اند. دیگر اتاق کاخ که یک اتاق نشیمن است در بر گیرنده مبلمانی بسیار زیبای به سبک لوئی پانزدهم و شانزدهم است و می توان در آن میز های تحریر سبک لویی پانزدهم را مشاهده کرد. تمام مبلمان این اتاق در دوره قاجار از فرانسه خریداری شده است و در گذشته در مکان های دیگری از کاخ سعد آباد نگهداری می شده ولی در دوره رضا شاه به این اتاق آورده شده است. این اتاق همچنین قفسه ای از ظروف چینی اعلا را در خود جای داده است.

کاخ ملت

کاخ سفید که با نام کاخ ملت نیز شناخته می شود، بزرگترین کاخ در مجموعه کاخ سعد آباد تهران است. این کاخ در سال 1310 توسط رضا شاه پهلوی بنا نهاده شد و در سال 1315 تکمیل شد. هدف از ساخت این کاخ ایجاد مکانی برای تشریفات و برگزاری مهم ترین مراسمات و مهمانی های سلطنتی بود ولی در دوران محمدرضا شاه پهلوی به مکانی برای اقامت تابستانی وی و خانواده اش تبدیل شد. از آنجا که در نمای این کاخ از سنگ های سفید رنگ استفاده شده است، نام کاخ سفید را بر آن داده اند. در ساخت بنا از ترکیب معماری ایران و نئوکلاسیک اروپایی بهره گرفته شده است و از این رو شاهد نمایی شبیه به نمای رومی و یونانی هستیم که تا حدودی به شیوه دوریک نزدیک است با این حال نمی توان آن را پیرو هیچ یک از شیوه های اصلی معماری کلاسیک و نئوکلاسیک دانست.

در خارج از ساختمان کاخ سفید دو مجسمه وجود دارد. اولین آنها مجسمه ای از آرش کمانگیر، پهلوان اسطوره ای ایران است که می توان آن را یکی از مشهور ترین تندیس ها از وی برشمرد. دومین آنها تکه ای از مجسمه رضا شاه است. این مجسمه در اهواز قرار داشت و در ابتدا مجسمه ای کامل بود ولی در جریان انقلاب تخریب شد و تنها پاهایش باقی ماند. از آنجا که این مجسمه آخرین تکه از مجسمه های دوران پهلوی است به کاخ سعد آباد آورده شد و در مقابل کاخ ملت به نمایش گذاشته شد. کاخ سفید مساحتی 5000 متر مربعی دارد و از 54 بخش در دو طبقه که شامل تالار ها، اتاق های استراحت، اتاق های کار و... می شود تشکیل شده است. مهمترین بخش های کاخ تالار پذیرایی و اتاق کار محمدرضا شاه است.

تالار پذیرایی مساحتی 220 متر مربعی دارد و کف آن با فرشی نفیس به مساحت 145 متر فرش شده است. این فرش 145 رج دارد که یعنی از بسیاری فرش ها که در حدود 60 رج دارند بسیار ظریف تر و زیباتر است. تالار پذیرایی دارای لوستر هایی عظیم ساخت فرانسه و ایتالیا است که بر زیبایی آن افزوده اند. در این تالار می توان چندین میز را مشاهده کرد که برای پذیرایی مورد استفاده قرار می گرفته اند و همچنین در تالار مبلمانی به سبک لویی شانزدهم فرانسه قرار دارد. در این بین یک میز تحریر بسیار زیبا قرار دارد که در دوران خود لویی شانزدهم و برای همسرش ماری آنتوانت ساخته شده است و اکنون زینت بخش این تالار است. تالار پذیرایی دارای پنجره های بزرگی است که هر یک از آنها با پرده هایی بزرگ از جنس ابریشم پوشانده شده اند. از دیگر بخش های کاخ ملت می توان به سرسرای آن اشاره نمود که در آن سفالینه هایی بسیار کهن از چهار هزار سال پیش به نمایش درآمده اند.

کاخ کرباس

کاخ کرباس که با نام های کاخ ولیعهد و همچنین موزه استاد بهزاد شناخته می شود، دیگر بنای مهم کاخ سعد آباد است. این بنا در ابتدا به عنوان محلی برای استراحت و تفریح رضا شاه ساخته شده بود ولی در سال های حکومت محمدرضا شاه به عنوان محل اقامت ولیعهد در نظر گرفته شد. این بنا در دوره پس از انقلاب مرمت شد و در سال 1373 افتتاح شد. کاخ کرباس پس از بازسازی و به مناسب صدمین سالگرد تولد استاد بهزاد، به موزه استاد بهزاد تغییر نام داد و آثاری از این هنرمند بزرگ ایرانی در زیرزمین بنا به نمایش درآمدند که علاقه مندان به هنر مینیاتور نه تنها می توانند از دیدن این آثار لذت ببرند بلکه می توانند در کلاس های آموزش نقاشی مینیاتور نیز شرکت کنند.

موزه نظامی

موزه نظامی کاخ سعد آباد یکی از مهمترین بخش های آن است. این موزه در کاخی که سابقا با نام کاخ شهرام شناخته می شد و محوطه آن ساخته شده است و ابزار و ادوات جنگی ایرانی از قرن ها پیش تا دوران معاصر به نمایش درآمده اند. از جمله این ادوات می توان به توپ های دوران قاجار، تانک ها و توپ های دوران جنگ هشت ساله با عراق و... اشاره کرد. این کاخ در دوران رضا شاه و برای همسرش تاج الملوک ساخته شد ولی در سال 1351 با تغییراتی که در آن ایجاد شد به پسر بزرگ اشرف پهلوی یعنی شهرام داده شد و از این رو نام کاخ شهرام را بر آن نهادند.

موزه هنر های زیبا

موزه هنر های زیبا که با نام کاخ سیاه نیز شناخته می شود یکی از مهمترین موزه های هنری در ایران به شمار می رود که در جنوب کاخ سعد آباد قرار گرفته است. این کاخ در اواخر دوره رضا شاه بنا نهاده شد ولی به واسطه عزل و تبعید وی، به صورت نیمه کاره رها شد تا اینکه در سال 1346 تکمیل شد. از همان اوایل انقلاب این کاخ به موزه تبدیل شد. موزه هنر های زیبا سه طبقه دارد که در طبقه همکف آثاری از نقاشان معاصر ایرانی، در طبقه اول آثار نقاشان اروپایی و در طبقه دوم آثار نقاشان ایرانی دوره صفوی تا قاجار به نمایش درآمده است. از جمله هنرمندان اروپایی که آثارش در طبقه اول وجود دارد می توان به فرانسوا موزن و ایوان شیشکین اشاره کرد. در طبقه دوم نیز آثار هنرمندان بزرگی همچون محمد زمان، از بزرگترین نقاشان دوره صفوی در قرن هفدهم، به نمایش درآمده است.

موزه فرشچیان

موزه فرشچیان که در گذشته با نام کاخ ملکه عصمت دولت شاهی، از همسران رضا شاه، شناخته می شد، ساختمانی در کاخ سعد آباد است که اکنون به نمایش آثار محمود فرشچیان، نقاش بزرگ ایرانی تعلق دارد. این بنا در دوره ای محل زندگی عصمت دولت شاهی بود و سپس مدتی به عنوان محل اقامت برادر شاه درآمد. سپس به انبار تبدیل شد. کار مرمت و بازسازی بنا در سال 1380 به اتمام رسید و به نام موزه استاد محمود فرشچیان بازگشایی شد. در این موزه در پنج سالن، در حدود 70 اثر از این هنرمند بزرگ قرار گرفته است.

 

موزه چهره های ماندگار

موزه چهر های ماندگار که در گذشته با نام کاخ ملکه توران امیر سلیمانی (از همسران رضا شاه) شناخته می شد از بنا های بر جای مانده از دوره قاجار در کاخ سعد آباد تهران است. این کاخ در دوران رضا شاه پهلوی مرمت و بازسازی شد در کنار موزه استاد فرشچیان به عنوان دو عمارت اندرونی و بیرونی کاخ شناخته می شدند که این کاخ عمارت اندرونی بوده است. در بیرون این عمارت می توان تندیس هایی از مشاهیر ایرانی همچون دانشمندان و شاعران را مشاهده کرد.

موزه برادران امیدوار

موزه برادران امیدوار که در گذشته کالسکه خانه قجری نام داشته، موزه ای برای نمایش آثار مربوط به دو برادر ایرانی به نام های عیسی و عبدالله امیدوار است که از جهانگردان معاصر ایرانی هستند. در این بخش از کاخ سعد آباد می توانید شمار زیادی از آثاری که در طی سفر این دو برادر به دور دنیا بدست آمده را مشاهده کنید. بنای موزه که مربوط به دوره قاجار است برای نگهداری کالسکه ها بوده است که البته محلی برای استراحت خدمه نیز محسوب می شده است.

 

موزه آبکار

موزه آبکار که در گذشته با نام کاخ لیلا پهلوی (دختر محمدرضا شاه پهلوی) شناخته می شده است، در سال 1373 و پس از مقداری ترمیم و بازسازی به موزه ای برای نمایش آثار مینیاتور استاد آبکار تبدیل شد. این موزه در کنار موزه نظامی قرار دارد و می توانید در آن آثار زیبای مینیاتور کلارا آبکار، استاد مینیاتور ایرانی را مشاهده کنید.

موزه مردم شناسی

موزه مردم شناسی یا کاخ شمس پهلوی شامل مجموعه ای از آثار از جمله مجسمه هایی از مردمان و فرهنگ ایرانی در اعصار مختلف است. این موزه همچنین به واسطه نمایش شمار زیادی از لباس های سلطنتی به خصوص لباس های فرح پهلوی، با نام موزه پوشاک سلطنتی نیز شناخته می شود. بنای کاخ در سال 1314 و در دوران رضا شاه نهاده شد و در سال 1318 به اتمام رسید. در ساخت این بنا از ترکیب معماری ایرانی و اروپایی استفاده شده است به گونه ای که می توان ایوان هایی مشابه آنچه در معماری سنتی ایرانی مشاهده می شود را دید که با ستون ها و شمای معماری اروپایی ترکیب شده اند تا یکی از زیباترین بنا های کاخ سعد آباد ساخته شود. مساحت کاخ به 2600 متر مربع می رسد که در دو طبقه گسترش یافته است.

موزه ظروف سلطنتی

ساختمان کاخ اشرف پهلوی که اکنون به موزه ظروف سلطنتی کاخ تبدیل شده است، بنایی با مساحت 2600 متر مربع است که در دوران رضا شاه ساخته شد. مهندس معمار این ساختمان بنایی دو طبقه با زیربنای 1800 متر مربع طراحی کرد. در سال 1350 اشرف پهلوی دستور بازسازی و مرمت بنا را داد و سپس در آن ساکن شد و از این رو کاخ با نام کاخ اشرف شناخته شد. این ساختمان در دوره پس از انقلاب برای مدتی به عنوان موزه مورد استفاده بود ولی سپس به دفتر ریاست جمهور واگذار شد ولی در نهایت دوباره به موزه ظروف سلطنتی تبدیل شد. هم اکنون در این موزه علاوه بر ظروفی که توسط خانواده سلطنتی مورد استفاده قرار می گرفته است، صنایع دستی ایرانی نیز به نمایش گذاشته شده است که در مجموع شامل 503 اثر می شود. این ظروف که در 5 سالن در معرض دید عموم قرار گرفته اند به چهار بخش قاجار، پهلوی اول، پهلوی دوم و ظروف اهدایی تقسیم می شوند.

گلخانه ها

کاخ سعد آباد دارای هفت گلخانه است که در آنها انواع گل های ایرانی و خارجی پرورش داده می شود. بازدید کنندگان می توانند علاوه بر لذت بردن از تماشای این گل ها، از گلخانه خرید هم کنند. از جمله مهمترین گلخانه های این مجموعه می توان به گلخانه موز، گلخانه میخک، گلخانه بنفشه آفریقایی و... اشاره کرد که در هر کدام می توانید با نوع خاصی از گیاهان آشنا شوید. برای مثال در گلخانه موز نه تنها می توانید درختان موز فراوانی را مشاهده کنید بلکه می توانید با مراحل رشد و نمو این درخت نیز به خوبی آشنا شوید. دیگر گلخانه مهم کاخ، گلخانه باغ ایرانی است که در آن انواع لاله، نرگس و گیاهانی که در باغ آرایی ایرانی مورد استفاده قرار می گیرند پرورش داده می شوند.

امکانات رفاهی

کاخ سعد آباد دارای دو رستوران و یک کافی شاپ است که یکی در کنار درب شمالی بنا یعنی دروازه میدان دربند قرار دارد و دیگری در کنار موزه استاد فرشچیان قرار گرفته است. همچنین یک کافی شاپ به نام "سبز" نیز در کنار کاخ سبز واقع گردیده است. از دیگر امکانات بنا می توان به وجود یک فروشگاه در کنار دروازه زعفرانیه اشاره کرد که در آن انواع محصولات فرهنگی به فروش می رسند. کاخ سعد آباد همچنین دارای یک سالن تنیس و یک سالن بیلیارد است.

نکاتی برای بازدید از کاخ سعد آباد

  • کاخ سعد آباد بزرگترین کاخ سالم در ایران است و از این رو برای دیدن تمام بخش های آن نیاز به وقت زیادی دارید. بنابراین چنانچه فرصت کافی برای بازدید از تمام مجموعه را ندارید می توانید از مهمترین بخش های آن یعنی کاخ سفید، کاخ سبز، موزه هنر و موزه مردم شناسی بازدید کنید.
  • کاخ سعد آباد باغ های وسیعی دارد که اگر نخواهید از بنا ها بازدید کنید نیز می توانید از گشت و گذار در این باغ های زیبا و روح نواز لذت ببرید.
  • برای بازدید از هر کدام از بنا ها و موزه های کاخ باید هزینه جداگانه ای بپردازید.
  • هزینه بازدید از کاخ سبز، کاخ سفید مبلغ 5000 تومان برای گردشگران داخلی و 100.000 تومان برای گردشگران خارجی است ولی هزینه بازدید از سایر بخش های کاخ 4000 تومان برای گردشگران داخلی و 50.000 تومان برای گردشگران خارجی است.
  • هزینه ورودی ابتدایی جداست و مبلغ 5000 تومان برای گردشگران داخلی و 100.000 تومان برای گردشگران خارجی است.
  • می توانید از ورودی مجموعه بلیط تهیه کنید.
  • باجه فروش بلیط تا ساعت 17 باز است.
  • کاخ سعد آباد همه روزه از شنبه تا جمعه باز است ولی در مناسبت هایی مانند سوگواری های مذهبی تعطیل می شود.
  • ساعت کار کاخ در نیمه اول سال بین 9 صبح تا 19 و در نیمه دوم سال بین 9 صبح تا 18:30 است.

 

ایران / تهران / کاخ سعد آباد

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

برسی امکانات

دسته بندی ها

طبیعی

باغ

تاریخی

کاخ

<" ">

. . .
<" ">

نسخه آزمایشی