برج آزادی مهمترین نماد تهران و از مهمترین نماد های ایران محسوب می شود. این برج پیش از انقلاب با نام برج شهیاد شناخته می شد و به مناسبت جشن های 2500 ساله شاهنشاهی ایران ساخته شد. این برج در میدانی به همین نام در جنوب غرب تهران واقع شده است و به عنوان نمادی برای شهر تهران و همچنین به عنوان نمادی برای دستاورد های فرهنگی و تاریخی کشور ساخته شده است. از سویی برج آزادی نمایانگر حرکت رو به جلوی کشور به سمت پیشرفت و مدرنیزاسیون و در عین حال حفظ سنت ها است. برج آزادی درست در کنار فرودگاه مهرآباد تهران واقع شده است و به سنبلی از خوش آمد گویی به مسافران این شهر تبدیل شده است.

تاریخچه

در دهه 1340 و با آشنایی هر چه بیشتر ایرانیان و حاکمان ایران با اروپا، عدم وجود نمادی برای ایران و به خصوص پایتخت، بیش از پیش احساس شد. از این رو تصمیم بر این شد تا نمادی برای پایتخت ایران ساخته شود به گونه که همانطور که پاریس را به برج ایفل، لندن را به بیگ بن و برلین را به دروازه براندنبورگ می شناسند، تهران را نیز به یک نماد خاص بشناسند. این نماید بایستی به فرهنگ و تمدن باستانی ایران و همچنین به آینده روشن ایران اشاره می داشت. از این رو مسابقه ای بین معماران برگزار شد تا هر یک طرحی را برای این نماد ارائه کنند. در نهایت طرح حسین امانت، مهندس 24 ساله معماری که از دانشکده هنر های زیبای تهران فارغ التحصیل شده بود انتخاب شد. کار ساخت بنا در 1348 آغاز شد و در 24 مهر 1350 و با نام برج شهیاد افتتاح شد. این برج به افتخار 2500مین سالگرد شاهنشاهی ایرانی ساخته شد و در جشن های 2500 ساله نیز افتتاح شد. (در واقع در 2530مین سالگرد شاهنشاهی ایران افتتاح شد ولی برای رند شدن همان 2500 معمول شد).

این برج البته بیش از آنکه به عنوان نماد حکومت شاهنشاهی معروف شود به عنوان نمادی از حکومت جمهوری و انقلاب معروف شد به گونه ای که اغلب تظاهرات انقلاب اسلامی 57 به این برج ختم می شدند و حتی یکی از مهمترین بیانیه های انقلاب که در طی یکی از بزرگترین این راهپیمایی ها صادر شد و در آن به اتمام حکومت شاهنشاهی و ایجاد جمهوری تاکید شده بود بر فراز این برج خوانده شد. همچنین در جریان انقلاب پایه های این برج مملو بود از شعار های انقلابی و ضد شاهنشاهی که البته بعد از انقلاب پاک شدند. برج شهیاد پس از انقلاب به واسطه نقشی که در تجمعات و تظاهرات انقلاب داشت به برج آزادی تغییر نام یافت که همچنان با همین نام شناخته می شود. این برج هم اکنون نیز محل برپایی مهمترین مراسمات از جمله مراسم راهپیمایی در 22 بهمن و همچنین دیگر مراسم های پر تعداد و مهم است.

معماری نمای بیرونی

معماری برج آزادی به گونه ای است که معماری دوره های مختلف تاریخ ایران را نمایش می دهد و از طرفی به فرهنگ دیرینه ایران اشاره دارد. در واقع این برج می خواست نشان دهد ایران با اینکه سنت ها و تاریخ و تمدن خود را پاس می دارد، به پیشرفت و مدرنیزاسیون نیز اهمیت ویژه ای می دهد حسین امانت، معمار بنا می گویند:

"این بنا به گذشته‌های درخشان تاریخ ایران نظر دارد؛ به دورانی که ایران در ادبیات، هنر، معماری، صنایع دستی، علوم مختلف و چیزهای دیگر سرآمد بود. من می‌خواستم جمع‌بندی خود از این‌ها را در برج شهیاد ارائه کنم تا اگر کسی از خارج وارد ایران می‌شود یا حتی مردم ایران بدانند که این اثر به کجا و به کدام فرهنگ مربوط است"

امانت در ساخت این بنا معماری دوره هخامنشی، ساسانی و همچنین معماری دوره های پس از ساسانیان را مورد توجه قرار داده است. پایه های برج آزادی که دارای خطوطی صاف هستند از معماری هخامنشی الگو گرفته شده است. بخش میانی این برج به شکل یک دروازه و همینطور یک طاق ساخته شده است. این طاق از ایوان کسری در تیسفون الهام گرفته شده است و بخش بالایی این طاق از معماری ایران در سده های میانی الهام گرفته شده است. در واقع سقف طاق میانی برج آزادی یک نوع مقرنس کاری را در ذهن متبادر می کند که شبیه به مقرنس کاری استفاده شده در کاخ ها و مساجد ایرانی سده های میانه است. رسیدن از پایه های صاف به مقرنس کاری ها و قوس های میانی بنا به گونه ای معماری تمام ادوار ایران را در کنار همدیگر قرار داده است به گونه ای که می توان چنین طرح هایی را در بنا هایی از آتشکده های دوران اشکانی و ساسانی تا مساجد اسلامی مشاهده کرد.

پایه های برج آزادی با شیار های متعدد ساخته شده اند که باز هم ما را به یاد شیار های موجود در ستون های تخت جمشید می اندازد. درون این شیار ها رنگ آمیزی شده است و اخیرا نیز این رنگ ها به رنگ آبی لاجوردی تغییر کرده است. سنگ های موجود در پایه برج با استفاده از موادی همچون بتن، آهن و ماده ای شبیه به لاستیک در کنار هم جفت و محکم شده اند. استفاده از مواد متعدد برای کنار هم قرار دادن سنگ ها باعث شده ترک هایی که طبیعتا در بتن ایجاد می شود نتواند استحکام بنا را تحت تاثیر قرار دهد. نمای بیرونی برج آزادی در مناسبت های خاصی به اشکال مختلف نورپردازی می شود که از جمله اصلی ترین آن ها نورپردازی به سبک پرچم سه رنگ ایران است. برج آزادی 65 متر طول و 45 متر عرض دارد.

معماری داخلی بنا

معماری داخلی برج آزادی تلفیقی از سنت های معماری اصیل ایرانی و همینطور معماری مدرن اروپایی است. چیزی که در ابتدای ورود به برج مشاهده می شود حجم عظیم سنگ گرانیتی است که برای پوشش سراسر بخش های داخلی به کار رفته است. این سنگ ها چنان صیقل داده شده اند که در برخی جا ها می توانند مانند آینه عمل کنند. در بخش داخلی برج آزادی دو پلکان با 286 پله و در کنار آنها دو آسانسور وجود دارند که می توانند افراد را به بالاترین بخش های برج برسانند. مورد دیگری که در برج آزادی بسیار شایان توجه است وجود در های غول آسای سنگی است که هر یک لنگه آنها بیش از 5 تن وزن دارند.

از همان بدو افتتاح این برج، نمایشگاه ها و موزه هایی با موضوع فرهنگ و تمدن ایران و همچنین پیشرفت های این کشور در داخل برج و همچنین زیرزمین آن قرار گرفتند که از جمله مهمترین آنها نمایشگاه گردانی بود که تاریخ ایران را در قالب فیلم به تصویر می کشید. هم اکنون نیز نمایشگاه ها ها و موزه هایی در داخل برج قرار دارند. در ادامه به بررسی هر کدام از تالار ها و سالن های این برج می پردازیم.

سالن ایران شناسی

سالن ایران شناسی تالاری بزرگ در زیرزمین برج آزادی است که 1122 متر مربع مساحت داشته و بازدید کنندگان برج آزادی می توانند در این سالن با اقلیم و طبیعت نقاط مختلف ایران آشنا شوند. در این سالن می توان ماکت هایی از استان های مختلف ایران را مشاهده کرد که هر کدام حاوی ماکت هایی از بنا ها و آثار فرهنگی و همچنین نماد هایی از آداب و رسوم هر منطقه است. این ماکت ها بر روی یک نوار نقاله قرار گرفته اند که به شکل U بوده و در حال چرخش است. همچنین در این تالار آب نما هایی به نشانه دریای مازندران ، خلیج فارس و دریای مکران وجود دارد.

گذرگاه پیشینیان

پس از خروج از تالار ایرانشناسی وارد گذرگاه پیشینیان خواهید شد. این گذرگاه با سنگ های گرانیت زیبایی پوشانده شده است و در آنها ویترین هایی برای نمایش آثار تاریخی وجود دارد. تزئینات و نورپردازی های این گذرگاه باعث ایجاد حس و حالی تاریخی در آن شده است.

تالار آینه

تالار آینه برج آزادی آینه کاری نیست ولی در آن 12 بخش در نظر گرفته شده است که هر کدام از آنها نشان دهنده یک بخش از ایران هستند. این بخش ها شامل حیات وحش، شهر سازی، صنایع، طبیعت و... می شوند. هر کدام از این بخش ها دارای آینه هایی بزرگ است که باعث شده هر بخش و محتویات آنها بزرگ تر و زیباتر به نظر برسند و از این رو این تالار با نام تالار آینه شناخته می شود. این تالار همچنین دارای بخشی برای نمایش آثار هنری ایران است و در کنار آن نیز کارگاه هایی برای آموزش هنر های اصیل ایرانی در نظر گرفته شده است.

نگارخانه اقوام

نگارخانه اقوام یک گذرگاه نیم دایره ای است که شامل 8 ویترین بزرگ است که در آن آثاری مرتبط با مردم شناسی همچون صنایع دستی مناطق مختلف ایران به نمایش گذاشته شده است. برخی ویترین ها نیز به پیشرفت های اخیر ایران در زمینه های اقتصادی و صنعتی اشاره دارد.

نگارخانه بوستان

نگارخانه بوستان مساحتی برابر با 210 متر داشته و در کنار کتابخانه برج آزادی قرار گرفته است. این نگارخانه دارای آب نما ها و همینطور یک گلخانه زیباست که با نور طبیعی روشن می شود. وجود نور طبیعی در این بخش باعث شده به محلی چشم نواز برای برگزاری نمایشگاه ها تبدیل شود.

موزه اصلی

موزه اصلی سالنی با طول 50 متر و عرض 24 متر است که در زیر زمین برج آزادی یعنی در عمق 15 متری از سطح زمین قرار گرفته است. در این بخش می توان آثار تاریخی زیادی از دوره های مختلف تاریخ ایران را مشاهده کرد. نقاشی زیبایی که در پشت شیشه قرار دارد از روی مرداب انزلی کشیده شده است. این سالن علاوه بر اینکه به عنوان موزه مورد استفاده قرار می گیرد می تواند به عنوان محلی برای برنامه های فرهنگی و هنری همچون اکران فیلم، کنسرت موسیقی و... مورد استفاده قرار گیرد.

سالن سینمای کوچک

برج آزادی دارای یک سینمای سیمولیشن یا همان شبیه سازی است. این سینما می تواند با توجه به فیلم، حس و حال خاص آن لحظه را به بیننده منتقل کند و در واقع نوعی سینمای چهار بعدی است. این سینما 51 صندلی دارد که هر یک به وسیله جک هایی که در آنها تعبیه شده است و همینطور با کد دهی افکت های فیلم به آنها می توانند احساس فیلم را به بیننده منتقل کنند و تماشاچیان را بیش از پیش در فیلم غرق کنند. این سالن دارای سه پرده سینماست. این سالن البته برای تماشای هر فیلمی ساخته نشده است و هدف از ساخت آن ایجاد محلی برای تماشای فیلم های مربوط به فرهنگ و تمدن ایران بوده است.

کتابخانه

برج آزادی دارای یک کتابخانه تقریبا بزرگ است که 11662 جلد کتاب را در خود جای داده است. برخی از این کتاب ها از کتاب های خطی مهمی هستند که از گنجینه های ملی محسوب می شوند. این کتابخانه شمار زیادی کتاب به زبان های انگلیسی، فرانسوی و البته فارسی در زمینه های مختلفی از جمله فرهنگ، هنر، تاریخ و معماری دارد.

طبقات بالایی برج

برج آزادی سه طبقه دارد که از این طبقات، طبقه دوم و سوم بیشتر مورد توجه است. طبقه دوم برج دارای گنبد زیبایی است که با ترکیب معماری مدرن و کلاسیک ایرانی ساخته شده است. امانت در طراحی این گنبد از گنبد مسجد شیخ لطف الله اصفهان الگو گرفته است. در میانه گنبد طبقه دوم یک نورگیر واقع شده است که نه تنها باعث ورود نور به سالن می شود بلکه باعث زیبایی بیشتر خود گنبد نیز شده است. این طبقه نخستین مکانی در تمام ایران است که برای ساخت آن از بتن سفید مسلح استفاده شده است. طبقه سوم این برج بیشتر به نمای زیبایی که به شهر تهران دارد معروف است. این طبقه دارای پنجره های لانه زنبوری است که از برج و بارو های ایران قدیم الگو برداری شده است.

میدان آزادی

بخش مهمی از زیبایی برج آزادی به میدان آن مربوط می شود. این میدان به طرح زیبای چمن کاری خود معروف است. حسین امانت این طرح را از نمای داخلی گنبد مسجد شیخ لطف الله اصفهان الهام گرفته است که به صورت تکه تکه و شبیه به گلبرگ های یک گل است. میدان آزادی دارای دو بخش است، یکی بخش داخلی و دیگری بخش خارجی. هر دو این بخش ها به یک صورت آراسته شده اند. این میدان 50 هزار متر مربع مساحت داشته و پس از میدان نقش جهان اصفهان دومین میدان بزرگ ایران و یکی از بزرگترین میادین تمام جهان محسوب می شود.

چطور به برج آزادی برسیم؟

برج آزادی یکی از سر راست ترین آدرس های تهران است و خود یک نشانی دقیقا محسوب می شود. برای رسیدن به برج آزادی می توانید از ایستگاه متروی میدان آزادی استفاده کنید که دقیقا در کنار میدان قرار گرفته است و دسترسی سریعی به آن دارد. برج آزادی به جز جمعه ها، همه روزه از 9 صبح تا 6 بعد از ظهر قابل بازدید است.

ایران / تهران / برج آزادی

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

برسی امکانات

دسته بندی ها

تاریخی

برج

موزه

تفریحی

میدان

سینما

<" ">

. . .
<" ">

نسخه آزمایشی