گنج نامه که در همدان قرار دارد شامل دو سنگ نوشته سه زبانه است که توسط دو تن از شاهنشاهان هخامنشی یعنی داریوش بزرگ و خشایارشاه ساخته شده است. این دو کتیبه از جمله مهمترین منابع ما برای شناخت دوره هخامنشی و همچنین شناخت زبان و خط آن دوران می باشد و از این رو اهمیت بسیاری بالایی دارند. در کنار این اثر تاریخی، آبشاری زیبا و خروشان به نام آبشار گنج نامه نیز قرار دارد که یکی از زیباترین آبشار های همدان به شمار می رود. در ادامه با بگردم همراه باشید تا نگاهی به این اثر ارزشمند تاریخی که در کوه های اطراف همدان قرار دارد بیندازیم.

گنجنامه کجاست

گنج نامه در جنوب غربی همدان و در انتهای دره ای سرسبز به نام دره عباس آباد و در کوهپایه های الوند قرار دارد. جایی که اکنون گنج نامه در آن قرار دارد محل عبور یکی از شاخه های راه شاهی بوده است که به یکی از مهمترین شهر های ایران هخامنشی یعنی هگمتانه (همدان) می رفته است و از این رو از پر رفت و آمد ترین مسیر ها بوده است. در واقع شاهنشاهان هخامنشی نه یک مکان دور افتاده بلکه یک مکان پر رفت و آمد و در معرض دید عموم را برای ساخت این سنگ نوشته ها انتخاب کردند تا هر کسی که از این راه می گذرد با عظمت شاهنشاهی ایران آشنا شود.

نام گنج نامه

اینکه گنج نامه در دوره هخامنشی با چه نامی شناخته می شده است برای ما مبهم است ولی در طول قرون پس از هخامنشیان این دو کتیبه به نام های مختلفی خوانده شدند که از جمله آنها می توان به نبشت خدایان، دادمهان، ببنایه، تنبابر، سنگ نبشه الوند و... اشاره کرد. با این حال دو نام بیش از پیش کاربرد داشته است که یکی "جنگ نامه" و دیگری "گنج نامه" بوده است. از جمله دلایلی که این بنا جنگ نامه خوانده می شد، روایات مربوط به دلاوری ها و جنگاوری شاهنشاهان گذشته بوده است به گونه ای که مردمی که نمی دانستند در این کتیبه ها چه نوشته شده است، آن را جنگ نامه می پنداشتند چرا که تصور می کردند این کتیبه ها حاوی روایت جنگ های شاهنشاهان گذشته است.

به نظر نام جنگ نامه در دوره ساسانی رواج داشته باشد چرا که در این دوره شاهنشاهان ساسانی روایات جنگ ها و پیروزی های خود در سنگ نبشته ها می آوردند و احتمالا مردمی که خط باستانی نمی دانستند، تصور می کردند در این متون نیز همچون متون شاهنشاهان زمان خودشان از جنگ و پیروزی سخن رفته است و از این رو آن را جنگ نامه می خواندند. به نظر می رسد در سال های بعد کم کم واژه جنگ به گنج تغییر کرد که شاید به دلیل تغییر تلفظ بوده باشد که اندک اندکی باعث شد نام کتیبه ها از جنگ نامه به گنج نامه تغییر پیدا کند. برخی بر این عقیده اند که مردم در دورانی تصور می کردند بر این دو کتیبه راهنمای رسیدن به گنجی نوشته شده است و هر کس بتواند آن ها را بخواند به گنجی بزرگ رهنمود می شود. از این رو تصور می شود شاید یکی از دلایل نامیدن این کتیبه ها به گنج نامه همین باور ها بوده باشد.

ویژگی ها و مشخصات گنج نامه

گنجنامه شامل دو کتیبه سه زبانه است. در گذشته به واسطه وسعت امپراتوری ایران هخامنشی که در حدود 45 درصد از جهان شناخته شده آن روزگار را در بر می گرفت، مردمی با زبان های مختلف را در خود جای داده بود و از این رو شاهنشاهان ایران هخامنشی کتیبه های خود را سه زبانه یا دو زبانه می نوشتند تا برای مردمی غیر از پارس ها نیز قابل فهم باشد. از سویی نوشتن کتیبه های چند زبانه به نوعی نشان دهنده وسعت و گستردگی امپراتوری بود. متن هر دو کتیبه گنج نامه نیز به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و بابلی نو نوشته شده است. کتیبه های گنج نامه سه ستون دارند که به ترتیب از سمت چپ به راست شامل متن پارسی باستان، ایلامی و بابلی نو می شوند. طول کتیبه ها به 2.9 متر، عرض آنها به 1.9 متر و فرو رفتگی آنها به 30 سانتی متر می رسد. بخش مهمی از عرض کتیبه ها را متن پارسی باستان در بر گرفته که پهنایی 115 سانتی متری دارد، سپس متن ایلامی کوچک تر از پارسی باستان و در نهایت بابلی از دو زبان دیگر کوچک تر.

کتیبه های گنج نامه بر کوه الوند و بر صخره از سنگ خارا (گرانیت) حک شده اند. روی بنا به سمت شرق قرار دارد. کتیبه ها با اختلاف ارتفاع نسبت به یکدیگر قرار دارند به گونه ای که کتیبه داریوش بزرگ در سمت چپ و بالا قرار دارد و کتیبه خشایارشاه در سمت راست و پایین جای گرفته است. سنگ تراشی بنا دقیقا همان شیوه ای است که در سایر کتیبه های هخامنشی نیز مشاهده می کنیم ولی یک نکته جالب در مورد دو کتیبه گنج نامه وجود دارد و آن نیز وجود سوراخ هایی منظم در پایین کتیبه هاست. باستان شناسان دریافته اند که در واقع دو کتیبه دارای دربی فلزی بوده اند تا آنها را از گزند باد و باران در امان نگهدارد. همین موضوع سبب شده کتیبه های گنج نامه بسیار سالم تر از دیگر کتیبه های برجای مانده از دوره هخامنشی باشند و آسیب بسیار کمی را در طول این سال های طولانی متحمل شوند.

متن کتیبه ها

متن دو کتیبه گنج نامه تا اندازه زیادی به یکدیگر شبیه است. در واقع متون کتیبه های هخامنشی را می توان به دو دسته تقسیم کرد. نخست آن کتیبه هایی که به معرفی شاهنشاه می پرداختند و دوم کتیبه هایی که علاوه بر معرفی شاهنشاه، یک کار مهم او را روایت می کردند. گونه نخست شامل همین گنج نامه و کتیبه خشایارشاه در وان و... است و از نوع دوم نیز می توان به کتیبه داریوش کبیر در بیستون اشاره کرد. از این رو متون کتیبه گنج نامه در واقع یک معرفی نامه ای است و رویداد خاصی را روایت نمی کند.

ترجمه متن کتیبه داریوش بزرگ به این شرح است:

خدای بزرگ است اهورامزدا، که بزرگترین خدایان است، که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که انسان را آفرید، که شادی را برای انسان آفرید، که داریوش را شاه کرد، یک شاه از بسیاری، یک فرمانروا از بسیاری، من داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه سرزمین های دارنده همه گونه مردم، شاه در این سرزمین بزرگ دور و دراز، پسر ویشتاسب هخامنشی.

ترجمه متن کتیبه خشایارشاه به این شرح است.

خدای بزرگ است اهورامزدا، که بزرگترین خدایان است، که این زمین را آفرین، که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که برای مردم شادی آفرید، که خشایارشاه را شاه کرد، شاهی از میان بسیاری، فرمانروایی از میان فرمانروایان بسیار. من خشایارشاه، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشور های دارای ملت های بسیار، شاه این سرزمین دوردست و پهناور، پسر داریوش شاه هخامنشی.

همانطور که مشاهده می شود هر دو شاهنشاه در کتیبه های گنج نامه به معرفی خود به عنوان شاه شاهان و فرمانروای سرزمین های پهناور و گسترده پرداخته اند. این سبک نگارش را می توان ویژه شاهنشاهان هخامنشی دانست که برای یادآوری و همچنین آگاهی بخشی به مردم در نقاط مختلف امپراتوری چنین سنگ نوشته هایی را می ساختند. ما در گذشته در بگردم و در معرفی کتیبه خشایارشاه در وان، سطر به سطر متون کتیبه که تا اندازه زیادی مشابه این کتیبه است را بررسی کردیم که می توانید به متن آن مراجعه کنید.

آبشار گنج نامه

گنج نامه در مکانی بکر و با طبیعتی بسیار زیبا قرار دارد. این مکان تابستان های خنک و دل انگیزی دارد و می توانید از بودن در طبیعت سرسبز و دل انگیز کوهپایه های زاگرس لذت ببرید. اما مهمترین جاذبه طبیعی این محل وجود آبشار گنج نامه است. این آبشار که نام خود را از سنگ نبشته ها گرفته است از دل صخره ها می خروشد تا چشم اندازی زیبا خلق کند. در اطراف این آبشار صخره های بسیار خوبی برای صخره نوردی وجود دارند که باعث شده بسیاری از دوستداران ورزش صخره نوردی این مکان را برای بالا رفتن از صخره ها انتخاب کنند.

چه زمانی گنج نامه دیدن کنیم؟

بهترین زمان بازدید از گنجنامه از اواسط بهار تا اواخر تابستان است. در این زمان هوا معتدل بوده و می توانید از هوای مطبوع بهاری و تابستانی لذت ببرید. زمستان های این منطقه سرد است و گاها ممکن است آبشار گنج نامه کاملا یخ بزند و از این رو بهتر است در فصول معتدل تری به دیدن سنگ نبشته ها و آبشار زیبای گنج نامه بروید.

 

ایران / همدان / گنج نامه

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

برسی امکانات

دسته بندی ها

طبیعی

آبشار

تاریخی

کتیبه

تفریحی

تله کابین

<" ">

. . .
<" ">

نسخه آزمایشی