کلیسای سوتیتسخولی یکی از زیباترین کلیسا های قفقاز است. این کلیسا در دوره شاهنشاهی ایران ساسانی و حکومت ایران بر قفقاز ساخته شد و یکی از شاهکار های معماری کهن گرجستان محسوب می شود. کلیسای سوتیتسخولی در طول قرن ها تغییرات بسیاری به خود دیده است و نهایتا در قرن یازدهم میلادی به شکل کنونی درآمده است. این کلیسا به عنوان مقدس ترین مکان در بین مسیحیان ارتدکس گرجستانی شناخته می شود چرا که لباسی که ادعا می شود مربوط به عیسی مسیح است در آن نگهداری می شود. همین تقدس باعث شده در طول قرن ها حاکمان و شاهزادگان گرجستان در این کلیسا به خاک سپرده شوند. در ادامه با بگردم همراه باشید تا نگاهی به کلیسای سوتیتسخولی به عنوان یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری گرجستان و تفلیس بیندازیم.

کلیسایی برای لباس مسیح

طبق داستان هایی که توسط مسیحیان ارتدکس گرجستانی نقل می شود، زمانی که عیسی مسیح بر فراز تپه جلجتا در اورشیلیم توسط رومیان به صلیب کشیده شد، یک سرباز رومی لباس های او را برداشت و سپس یک یهودی ایرانی از گرجی ها به نام "الیاس"، این لباس را از سرباز رومی خریداری کرد و با خود به ایران (گرجستان فعلی) آورد. الیاس این لباس را به خواهرش "سیدونا" هدیه کرد ولی زمانی که سیدونا لباس را به دست گرفت بلافاصله به خاطر نیرویی نامرئی درگذشت. سپس از آنجا که امکان جدا کردن لباس از سیدونا وجود نداشت، او را همراه با لباس مسیح که در دستش بود به خاک سپردند.

پس از آن یک درخت بر مقبره سیدونا رشد کرد و مردم این را نشانه ای از سوی مسیح پنداشتند و کلیسایی بر فراز مقبره ساختند که کلیسای سوتیتسخولی شد. برای ساخت کلیسا از هفت ستون استفاده کردند. وقتی شش ستون را در جای خود قرار دادند، نوبت به ستون هفتم رسید. ستون هفتم به هوا رفت و سپس به زمین برگشت! و در جای خود قرار داده شد. سپس مطابق داستان این ستون شیره ای از خود تراوش می کرد که هر مریضی آن را می خورد شفا می یافت. اینگونه بود که نام کلیسا را، کلیسای "ستون حیات بخش" که به گرجی سوتیتسخولی می شود گذاشتند.

این کلیسا در دوران میریان سوم، شاه محلی گرجستان و در قرن چهارم میلادی ساخته شد. در این دوران گرجستان از ایالات شاهنشاهی ایران ساسانی بود و خاندان "خسرویانی ‌ها" که از شاهزادگان ایرانی بودند بر آن حکومت می کردند. در سال 337 و در جریان تسامح مذهبی در امپراتوری ایران، بخش از گرجی ها از دین زرتشت خارج شدند و مسیحیت را پذیرفتند. در این زمان ساخت کلیسا ها رونق گرفت که مهمترین آنها همین کلیسای سوتیتسخولی بود.

در قرون بعدی و پس از رسیدن عرب ها به گرجستان، این کلیسا نیز مانند همه چیز دچار آسیب و خرابی شد. در سال های بعد با حمله تیمور لنگ و سپس روسیه و شوروی باز هم کلیسا آسیب هایی را متحمل گردید. کلیسای کنونی بین سال های 1010 تا 1029 توسط معمار آرسوکیزه و به دعوت ملخیزدک اول ساخته شد. با این حال کلیسا در قرن چهاردهم مورد حمله قرار گرفت و خرابی هایی به بار آمد که مرمت شد. با این حال مرمت اصلی کلیسا در قرن پانزدهم به انجام رسید و سپس در قرن هفدهم کلیسای سوتیتسخولی یک بازسازی دیگر را تجربه کرد. آخرین بازسازی کلیسا در دوران شوروی و به طور یک سال انجام شد.

معماری

کلیسای سوتیتسخولی در زمین مسطحی در مرکز شهر قدیمی "متسختا" واقع شده است و به عنوان مهمترین ساختمان آن تقریبا از هر جای شهر قابل دیدن است. کلیسای اولیه که در این مکان ساخته شد سه طبقه داشت که بقایای آن در دهه 1970 توسط باستان شناسان شوری پیدا شد. همچنین بقایای یک کلیسای چوبی حتی قدیمی تر را نیز می توان در زیر پوست کلیسای فعلی مشاهده کرد. همانطور که گفتیم کلیسایی که اکنون مشاهده می کنیم در سال قرن یازدهم ساخته شده و بیش از هزار سال قدمت دارد. کلیسای سوتیتسخولی از نظر معماری ریشه در آتشکده های زرتشتی دوران ساسانی در گرجستان دارد که شامل بنایی با اضلاع مساوی و گنبدی بر فراز آن می شد. با این حال این شیوه بعد ها تغییراتی به خود دید و از آنجا که قرار بود برای کلیسا استفاده شود، چهار ضلعی زتشتی به شکل یک صلیب که گنبدی بر بام آن است تغییر کرد.

این سبک معماری مختص گرجستان نیست و در ارمنستان نیز به وفور وجود دارد. معماری کلیسای سوتیتسخولی و کلیسا های مشابه را تا حدودی می توان مشابه سبک های رومانسک و البته اندکی گوتیک دانست. با این حال ظاهر کلیسا بیشتر به رومانسک می ماند. از این رو سازندگان کلیسا به دلیل واهمه از ریختن بنا سعی کرده اند تا جای ممکن از پنجره های کمتری استفاده کنند و در جایی که پنجره نیاز بوده نیز سعی شده بیشتر از پنجره های عمودی استفاده شود. همانطور که گفتیم پلان کلیسا مشابه یک صلیب طراحی شده است. در این طراحی بازو های صلیب کوتاه هستند و بیشتر بر طول صلیب تاکید شده است. گنبدی که اکنون مشاهده می کنیم حاصل چند بار بازسازی و مرمت است به گونه ای که بخش مرکزی آن در قرن پانزدهم و بخش بالایی آن در قرن هفدهم به این شکل درآمدند.

سنگ اصلی که برای ساخت کلیسای سوتیتسخولی استفاده شده، یک نوع ماسه سنگ زرد رنگ است ولی در بخش هایی از بنا از سنگ های دیگری نیز استفاده شده که از جمله آنها می توان به استفاده از سنگ قرمز در اطراف پنجره و استفاده از سنگی سبز رنگ در گنبد که در قرن هفدهم به آن اضافه شد. در دیواره بنا از تزئینات خاصی استفاده شده است که به خصوص در اطراف پنجره ها مشهود تر بوده و می توان نماد هایی از بال عقاب و شیر را مشاهده کرد. مهمترین پنجره بنا در سمت غربی آن قرار دارد که معراج عیسی مسیح بر آن نقش شده است.

از آنجا که این کلیسا میزبان لباس مسیح است، لذا در قرن سیزدهم و چهاردهم بخشی مشابه کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم به آن اضافه شد که در ضلع جنوبی سوتیتسخولی قرار دارد. (کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم قرار دارد و بنا به اعتقاد مسیحیان، عیسی مسیح پس از به صلیب کشیده شدن در آن دفن شد و سپس از آنجا زنده شد و به آسمان رفت. از این رو کلیسای مقبره مقدس، مقدس ترین مکان در نظر مسیحیان است و جایگاهی شبیه به مسجد الحرام در بین مسلمانان و دیوار ندبه در بین یهودیان دارد) در این بخش قبر سیدونا قرار دارد و بقایایی از ستون حیات بخش نیز قرار دارد. در این بخش از کلیسا می توان نقاشی هایی از امپراتور کنستانتین اول که نخستین امپراتور مسیحی روم بود را مشاهده نمود. همچنین نقوشی از زندگی شاه میریان و ملکه نانا در آن قرار دارد.

نقش و نگار ها

زمانی دیوار های داخلی کلیسای سوتیتسخولی کاملا با نقاشی های دیواری قرون وسطایی پوشانده شده بود اما بسیاری از آنها اکنون از بین رفته اند. با این حال زمانی که در دهه 1830 قرار بود تزار نیکلای اول از مشکیتا و این کلیسا بازدید کند، بخشی از نقاشی های دیواری آن ترمیم شدند. (تزار سفر را لغو کرد و هرگز به این شهر نیامد). امروزه پس از مرمت هایی دقیق برخی نقاشی هایی که در حال از بین رفتن بودند مرمت شده اند. دیوار ها با شمایلی از اعتقادات مسیحیت ارتدکس تزئین شده اند با این حال بیشتر این شمایل ها اصلی نیستند و اصل آنها در موزه نگهداری می شود.

 

گرجستان / تفلیس / کلیسای سوتیتسخولی

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

جدیدترین ها

جدیدترین ها

قدیمی ترین ها

بیشتربن محبوبیت

کم ترین محبوبیت

برسی امکانات

دسته بندی ها

مذهبی

کلیسا

<" ">

. . .
<" ">

نسخه آزمایشی